Küresel ekonomi tarafında işler iyiye gitmiyor. Özellikle bu kış ekonomilerin yaşayacağı olumsuzlukların çok daha kötüleşeceğine yönelik fikir birliği de giderek güçleniyor. Dahası ve en önemlisi bu endişeler şimdiden bazı göstergelere yansımaya başladı.
İLK GERÇEK ENERJİ KRİZİ
Küresel enerjide yaşanan gelişmelere ilişkin en doğru veri akışını Uluslararası Enerji Ajansı yapıyor. Bildiğiniz üzere bu ajansın başkanı da Dr. Fatih Birol var. Kendisinin enerji alanındaki değerlendirmeleri altın niteliğinde çünkü resmin tamamını okuma konusunda ciddi bir tecrübesi var. Bu bakımdan Birol’un son değerlendirmesine bir göz atmakta fayda var. Birol, küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) piyasalarında arzın talebi karşılayamayacağı endişesi ve başlıca petrol üreticilerinin üretimi kısmasının dünyada yaşanan “ilk gerçek enerji krizine” neden olduğunu belirtiyor.
Birol, OPEC+ ülkelerinin üretimi azaltma kararını da resesyon endişelerinin arttığı bir dönemde “tehlikeli” olarak değerlendiriyor.
ABD ve AB’DE PMI VERİLERİ
PMI verileri imalat sanayii performansının değerlendirilmesinde en hızlı ve güvenilir referans kaynaklarından birisidir. Söz konusu endeks şirket satın alma yöneticilerinin mal-hizmet satın alma eğilimlerini inceler ve ekonomide büyüme veya daralma sinyalini görmek için öncü göstergelerden birisidir. Şimdi bu önemli veri için ABD ve AB tarafına bakalım.
ABD’nin son PMI verisi 50’nin altına düştü. 50 kritik eşik zira PMI verisinde 50’nin altı daralmaya üstü ise büyümeye işaret ediyor. Bu bakımdan ABD’nin PMI verisinin 49,9 olarak gerçekleşmesi son dönemdeki resesyon endişeleri ile paralel bir görünüm sergiliyor. AB tarafında ise işler daha riskli görünüyor. Euro Bölgesi PMI Endeksi de beklentilerin altında geldi. Beklenti 47,5 iken gerçekleşme 47,1 oldu. Almanya özelinde bakarsak Bileşik PMI verisi 2020 Mayıs ayından bu yana en düşük seviye olan 44,1’e geriledi. Fransa’nın imalat PMI verisi de 47,4 oldu. Özetle büyük ülkeler için PMI verileri resesyon beklentilerini artıracak şekilde oluşmaya devam ediyor.
TÜRKİYE’DE ÜRETİM VERİLERİ
Yazımın başında da belirttiğim üzere küresel ekonomik gelişmelerden ve maalesef olumsuz olanlardan etkilenmemek mümkün değil. Bu bakımdan özellikle Avrupa’nın daralıyor olması Türkiye ekonomisi için de bazı verilerin dikkatle takip edilmesi gerekliliğini gösteriyor.
Örneğin son açıklanan İmalat Sanayii Kapasite Kullanım Oranı verisi bir önceki aya göre 0,5 puanlık bir düşüş göstererek %76,9 oldu. Benzeri şekilde her ne kadar halen artış devam ediyor olsa da Sanayi Üretim Endeksi tarafındaki belirginleşen yavaşlamayı da bir kenara not edelim. Elbette verilerdeki son gelişmeleri tek başına değerlendirmek doğru olmasa da diğer gelişmeleri de göz önüne alarak söz konusu verileri yakından takip etmeye devam etmemiz gerekiyor.
